Thị xã An Nhơn

https://annhon.binhdinh.gov.vn

Sức mạnh và hòa hợp: Cặp tượng Garuda diệt rắn Tháp Mẫm

Cặp tượng Garuda diệt rắn Tháp Mẫm là một minh chứng tuyệt vời cho sự kết tinh giữa tài hoa nghệ thuật và chiều sâu triết lý của văn hóa Champa. Được phát hiện vào năm 2011 tại di tích Tháp Mẫm (An Nhơn, Bình Định), cặp tượng này đã được công nhận là Bảo vật Quốc gia vào năm 2017. Với chất liệu đá silics hạt mịn, cùng những đường nét chạm khắc tỉ mỉ, cặp tượng không chỉ là di sản nghệ thuật mà còn là câu chuyện thần thoại đầy ý nghĩa, khắc họa sự hòa hợp giữa sức mạnh và sự đối kháng, giữa ánh sáng và bóng tối.
Sức mạnh và hòa hợp: Cặp tượng Garuda diệt rắn Tháp Mẫm
Thần thoại và nghệ thuật: Một biểu tượng vĩnh cửu

Trong thần thoại Bàlamôn giáo, Garuda là chim thần, vua của muôn loài chim, và là biểu tượng của ánh sáng, quyền uy, và tự do. Kẻ thù truyền kiếp của Garuda là Naga - loài rắn thần đại diện cho bóng tối và sức mạnh nguyên thủy. Truyền thuyết kể rằng, Garuda trả thù cho mẹ bằng cách tiêu diệt Naga, và sau này trở thành vật cưỡi của thần Vishnu. Mối quan hệ giữa Garuda và Naga không chỉ là cuộc chiến giữa thiện và ác, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng về sự cân bằng trong vũ trụ.

Cặp tượng Garuda diệt rắn khắc họa sinh động hình ảnh Garuda đang chế ngự Naga. Garuda đứng thẳng, đôi cánh xòe rộng như muốn xuyên qua không gian, mỏ chim cắn chặt thân rắn, đôi mắt lớn tròn đầy kiên quyết. Bên dưới, Naga bị chân Garuda đạp mạnh, thân mình uốn lượn nhưng bất lực. Từng chi tiết nhỏ như cánh sen trên mũ Kirita-mukuta, vòng cổ, hay các chuỗi hạt trang trí đều được chạm khắc công phu, tạo nên sự cân đối và hài hòa đến kinh ngạc.

Cuộc chiến giữa ánh sáng và bóng tối

Cặp tượng không chỉ đơn thuần miêu tả một cuộc đối đầu, mà còn là sự chuyển tải triết lý sâu sắc về sự cân bằng trong tự nhiên. Garuda là ánh sáng, là tự do vượt qua mọi ràng buộc, trong khi Naga là bóng tối, là sức mạnh tiềm tàng của tự nhiên. Hai yếu tố tưởng như đối nghịch nhưng lại bổ sung lẫn nhau, làm nổi bật triết lý "thiện - ác tương sinh" trong văn hóa Champa.

Garuda, với dáng vẻ uy nghi, đại diện cho sự giải thoát, khẳng định rằng ánh sáng và chính nghĩa sẽ luôn chiến thắng. Trong khi đó, hình ảnh Naga dù bị chế ngự nhưng vẫn giữ được vẻ đẹp mềm mại, là lời nhắc nhở rằng bóng tối không hoàn toàn tiêu biến, mà luôn tồn tại như một phần không thể thiếu của sự cân bằng vũ trụ. Sự đối lập này, khi được thể hiện trong nghệ thuật, đã trở thành một bản hòa ca tuyệt vời giữa hình thức và nội dung, giữa cái đẹp và cái cao cả.

Đặc sắc của nghệ thuật Champa: Từ hình khối đến tinh tế

Cặp tượng Garuda diệt rắn Tháp Mẫm là đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc Champa, thể hiện sự tài hoa và tinh tế đến từng chi tiết. Chất liệu đá silics hạt mịn không chỉ mang lại độ bền vững mà còn cho phép các nghệ nhân khắc họa rõ nét từng đường nét của tác phẩm. Đặc biệt, bề mặt đá được xử lý tỉ mỉ, tạo nên một cảm giác mềm mại dù bản chất chất liệu là cứng rắn.

Các chi tiết như chuỗi hạt tròn, cánh sen trên mũ Kirita-mukuta hay những đường cong của đôi cánh và thân rắn đều thể hiện sự chăm chút kỹ lưỡng. Đây không chỉ là trang trí mà còn là những biểu tượng đầy ý nghĩa: hạt tròn gợi lên sự vĩnh hằng, cánh sen đại diện cho sự giác ngộ, trong khi những đường cong của thân rắn lại nhấn mạnh sự mềm mại và tính chuyển động của tự nhiên.

Ngoài sự cân đối về hình khối, cặp tượng còn mang đến sự hài hòa giữa các yếu tố đối nghịch. Đôi cánh xòe rộng của Garuda như muốn phá vỡ giới hạn không gian, trong khi thân rắn uốn lượn lại thể hiện sự mềm mại, linh hoạt. Sự kết hợp giữa mạnh mẽ và uyển chuyển, giữa quyền uy và duyên dáng đã tạo nên một tác phẩm không chỉ đẹp về mặt thẩm mỹ mà còn mang chiều sâu tư tưởng.

Giá trị văn hóa và tâm linh

Cặp tượng Garuda diệt rắn không chỉ là một thành tựu nghệ thuật mà còn là biểu tượng văn hóa mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Trong văn hóa Champa, mỗi chi tiết trên tượng đều được chạm khắc không chỉ để làm đẹp mà còn để truyền tải những giá trị triết lý và tín ngưỡng. Garuda và Naga không chỉ là hai nhân vật trong thần thoại, mà còn đại diện cho sự giao thoa giữa con người và vũ trụ, giữa đời sống hiện hữu và thế giới tâm linh.

Được công nhận là Bảo vật Quốc gia, cặp tượng này không chỉ là di sản của Champa mà còn là niềm tự hào của văn hóa Việt Nam. Mỗi chi tiết, từ hình khối lớn đến các họa tiết nhỏ, đều là minh chứng cho sự sáng tạo và tư duy vượt thời gian của các nghệ nhân Champa. Chúng không chỉ khắc họa một câu chuyện, mà còn là lời nhắc nhở về sự hòa hợp trong tự nhiên và cuộc sống.

Thông điệp vĩnh hằng từ đá

Cặp tượng Garuda diệt rắn Tháp Mẫm là một tác phẩm nghệ thuật không chỉ để chiêm ngưỡng mà còn để suy ngẫm. Qua bàn tay của các nghệ nhân Champa, đá đã không còn là vật vô tri mà trở thành nơi trú ngụ của thần thoại, nơi hội tụ của sức mạnh và hòa hợp, của ánh sáng và bóng tối.

Tác phẩm không chỉ kể câu chuyện về cuộc chiến giữa thiện và ác, mà còn truyền tải thông điệp về sự cân bằng và hòa quyện trong vũ trụ. Đây chính là giá trị trường tồn, là hơi thở của văn hóa Champa, và là niềm cảm hứng không ngừng nghỉ cho những thế hệ hôm nay và mai sau.

Tác giả bài viết: NĐK LÊ TRỌNG NGHĨA

Nguồn tin: baovanhoa.vn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây